« بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها » ، نعمت بزرگ خدا را بر خويشتن به ياد آريد كه دشمن يكديگر بوديد و خدا در ميان دلهاى شما الفت ايجاد كرد و به بركت نعمت او برادر شديد ، و شما بر لب پرتگاهى از آتش بوديد خدا شما را نجات داد » . « 1 » عقايد ديگرى از قبيل اعتقاد به ارتباط نزول باران با طلوع و غروب ستارگان خاص ، و فال نيك و بد زدن به پرندگان و ايمان به غولهاى بيابان و مانند اينها در ميان آنها وجود داشت كه قرآن مجيد از مجموع آنها به عنوان « ضَلالٍ مُبِينٍ » ، گمراهى آشكار » تعبير كرده است . چه تعبير رسا و گويايى ! مىفرمايد : « هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ » ، او كسى است كه در ميان جمعيّت درس نخوانده ، رسولى از خودشان برانگيخت كه آياتش را بر آنها مىخواند و آنها را تزكيه مىكند و به آنان كتاب و حكمت مىآموزد و به يقين ، پيش از آن در گمراهى آشكار بودند » . « 2 » آرى اين بود سرگذشت عرب جاهلى - و همين است ويژگيهاى اصلى جاهليتهاى قرون و اعصار كه در اشكال مختلف و محتواى واحد ظاهر مىشود - و از همين جاست كه به عظمت و بزرگى كار پيامبر اسلام و قرآن مجيد مىتوان پى برد و چه خوب مىگويد يكى از فرزانگان غرب به نام « توماس كارل » كه مىگويد : « خداوند عرب را به وسيلهء اسلام از تاريكيها به سوى روشناييها هدايت فرمود ، از ملّت خموش و راكدى كه نه صدايى از آن مىآمد و نه حركتى محسوس بود ، ملّتى به وجود آورد كه از گمنامى به سوى شهرت ، از سستى به سوى بيدارى ، از پستى به سوى فراز و از عجز و ناتوانى به سوى نيرومندى سوق داده شد . نورشان از

--> ( 1 ) سورهء آل عمران ، آيهء 103 . ( 2 ) سورهء جمعه ، آيهء 2 .